الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

234

نيايش در عرفات (فارسى)

توقيف نشويم يا اگر قائل باشيم موجود را از شرع مأثور بدانيم ، ناچار بايد يا مشترك لفظى بگوييم - چنان كه بعض حكما گفته‌اند - يا يك مفهوم اجمالى و انتزاعى كه صادق بر هر شىء محقق در خارج باشد ملاحظه كنيم . و اگر غير اين را بگوييم و چنان كه بعض حكما مىگويند وجود را مقول به تشكيك و ذو مراتب بشماريم لازم مىشود كه مخلوق با خالق در حقيقت ذات شريك شود و هرچند بگويند حقيقت وجود علت ، مغاير حقيقت معلول است و بين آنها مغايرت ذاتى قائل باشند . زيرا گفته مىشود : شما كه مىگوييد در دار تحقّق ، غير از « وجود » نيست و وجود اصل است و ماهيّت اعتبارى است آيا به وجود خالق و وجدات مخلوقات كه وجود مىگوييد بر سبيل اشتراك لفظى است يا اشتراك معنوى ؟ اگراشتراك لفظى است لازم مىشود كه در دارتحقق ، متحققات - چنان كه خارجا هم مشاهده مىشود - متعدد باشند . و اگر اشتراك معنوى است باز هم پرسش مىشود آن قدر مشترك بين اين وجودات كه آن را مرسوم به « وجود » كرده‌ايد چيست ؟ اگر باز امرى انتزاعى و غير حقيقى باشد باز تعدد خارجيات و متحققات لازم مىشود و خلاف قول به اصالة الوجود است و اگر حقيقى است و تشخص افراد به مراتب است لازم شود اشتراك مخلوق با خالق در حقيقت ذات و تركيب هر يك از مابه الاشتراك